Przyroda Częstochowy i okolic

Rezerwaty przyrody

Na terenie Miasta Częstochowy projektowane są następujące rezerwaty przyrody:


"Gąszczyk" – projektowany rezerwat leśny im. prof. Władysława Hyli o powierzchni 6,91 ha, położony w przełomowym odcinku Warty na granicy dzielnicy miasta Częstochowa-Mirów i gm. Mstów. Zbocze wzgórza wapiennego na prawym brzegu Warty o ekspozycji północnej, pokryte grądem subkontynentalnym w odmianie małopolskiej, z udziałem lipy szerokolistnej. W jego bogatym runie wystepuje kilka botanicznie interesujących i regionalnie rzadkich gatunków roślin; są wśród nich gatunki górskie – ogólnogórski przewiercień długolistny i reglowe, chronione parzydło leśne oraz inne gatunki ściśle chronione: wawrzynek wilczełyko, lilia złotogłów, kruszczyk szerokolistny i buławnik wielkokwiatowy, a także gatunki rzadkie: skrzyp zimowy i grzyb workowy – czareczka długotrzonkowa.

"Trzęślicowa Łąka po Walaszczykami" – projektowany rezerwat florystyczny o powierzchni około 25 ha, położony w dzielnicy Częstochowa-Skorki, przy ul. Leśnej. Łąka trzęślicowa wśród starych hałd górniczych po odkrywkowej eksploatacji rud żelaza, z takimi rzadkimi i prawnie chronionymi gatunkami roslin, jak: goryczka wąskolistna, kosaciec syberyjski, mieczyk dachówkowaty oraz storczyki – kruszczyk błotny (łanowo) i mieszańcowe gatunki kukułki (storczyka) szeroklistnej – Dactylorhhiza x vermeuleniana i D. X maculatiformis.

"Błeszno" w Częstochowie, ul. Długa 32-68. Projektowany rezerwat torfowiskowy o powierzchni 2,07 ha. Kompleks eutroficznych torfowisk niskich i wilgotnych łąk na podłożu wapiennym, w tym jedyne stanowisko owadożernego tłustosza pospolitego, a także rzadkiej, wapieniolubnej turzycy Davalla oraz storczyki: kruszczyk błotny, kukułka szerokolistna i krwista oraz ich mieszaniec – kukułka Aschersona. Wokół tego niewielkiego rezerwatu przyrody proponuje się utworzyć strefę otulinową w postaci specjalistycznego ogrodu botanicznego o powierzchni około 13 ha.

"Kohocówka" - projektowany rezerwat leśny w dzielnicy Mirów - Ossona o pow. ok. 2ha. Wzgórze wapienne Kohocówka (300m n.p.m.) z ostańcem, pokryte lasem grądowym.

Przyroda Częstochowy - opracowanie

Tereny zieleni w Częstochowie

Klasyfikacja terenów zieleni miejskiej

Tereny zieleni miejskiej zgodnie z ustawą o ochronie i kształtowaniu środowiska uznane zostały za obiekty przyrodnicze, które powinny być ochronione i wykorzystywane w sposób umożliwiający ich przetrwanie dla potrzeb następnych pokoleń.

Przez „zieleń miejską” rozumie się zespoły roślinności spełniające cele wypoczynkowe, zdrowotne i estetyczne, a w szczególności: parki, zieleńce, zieleń na placach, ulicach, zieleń izolacyjną i pracownicze ogrody działkowe.

Klasyfikacja terenów zieleni wg. ich funkcji jest następująca:

  1. Tereny zieleni dostępnej:
    tereny wypoczynku biernego - parki miejskie, zieleńce
    tereny wypoczynku czynnego - parki kultury, lasy komunalne
  2. Tereny zieleni o ograniczonym dostępie i specjalnym przeznaczeniu:
    pracownicze ogrody działkowe
    cmentarze
    parki i ogrody zabytkowe
  3. Tereny zieleni towarzyszącej:
    parki osiedlowe
    zieleń przy obiektach użyteczności publicznej
    zieleń przy trasach komunikacyjnych
  4. Tereny gospodarki rolnej i leśnej
  5. Tereny wycieczkowo-wypoczynkowe:
    lasy podmiejskie
    obiekty wypoczynkowo-sportowe
    parki narodowe
  6. Tereny otwarte

Wymienione rodzaje terenów tworzą tzw. miejski system przyrodniczy i tylko ich wzajemne powiązania mogą wpłynąć na poprawę warunków życia na obszarach miejskich. Dla prawidłowego funkcjonowania układów zurbanizowanych tereny zieleni są jednym z podstawowych elementów zagospodarowania przestrzennego i wchodzą w skład majątku miasta.

Tereny zieleni miejskiej w Częstochowie

Tereny otwarte Częstochowy dzielą się wyraźnie na dwie grupy:

  • urządzone tereny zieleni o funkcjach miejskich to: parki, zieleńce, skwery i tereny czasowo niezagospodarowane, zieleń przyuliczna. Ich powierzchnia kształtuje się następująco: parki (11 szt.) - 143,7 ha skwery, zieleńce i tereny czasowo niezagospodarowane - 41,4 ha,
  • tereny zieleni naturalnej są pozostałością dawnych układów przyrodniczych porozdzielanych zabudową i drogami komunikacyjnymi bez ciągłości ekologicznej.

W obu grupach brak jest spójnego systemu. Nie wiążą się w czytelny układ ogólnodostępnych bulwarów, alei czy skwerów. Sytuację poprawia nieco istnienie lasów, które również spełniają funkcje rekreacyjne.

Tereny zieleni miejskiej w Częstochowie, do których należą parki, skwery, zieleńce, tereny inne oraz zieleń przyuliczna (pow. 111,1 ha) obejmują pow. 296,2 ha.


Kompleksy leśne w Częstochowie

Ogólna powierzchnia lasów na terenie miasta Częstochowy wynosi 660 ha. Lasy skupione są głównie w częściach peryferyjnych miasta. Główne kompleksy lasów występują we wschodnich i południowo-wschodnich obrzeżach miasta – dzielnica Mirów, Bugaj, oraz w północno–zachodniej części miasta – dzielnica Grabówka, Żabiniec. Na terenie miasta znajduje się również park o charakterze leśnym w dzielnicy Aniołów - „Las Aniołowski”.

Pod względem podziału Polski na krainy i dzielnice przyrodniczo-leśne Częstochowa leży w Krainie VI Małopolskiej, dzielnicy 8 Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej.

Dane klimatyczne:

  • Częstochowa leży na wys. 261 metrów n.m.p.
  • Długość okresu wegetacji w skali roku wynosi 221 dni.


Temperatury:

  • średnia stycznia -3,4 0C
  • średnia lipca +18,4 0C
  • średnia roczna +7,8 0C
  • roczna amplituda 21,8 0C


Opady:

  • średnie roczne 643 mm
  • średnie kwiecień-wrzesień 243 mm


Typy siedliska lasów

Przeważającym typem siedliskowym lasu w granicach miasta jest Bór świeży (Bśw) oraz Bór Mieszany świeży (BMśw), poza tym występują w mniejszym stopniu: Bór Mieszany wilgotny, Las Mieszany świeży, Las Mieszany wilgotny.

Podstawowym gatunkiem lasotwórczym jest sosna zwyczajna, w znacznym stopniu dąb szpułkowy, domieszkę stanowią: brzoza brodawkowata, olsza czarna, grab zwyczajny, modrzew europejski, dąb bezszpułkowy oraz sztucznie wprowadzony dąb czerwony. Warstwę krzewów (podszyt) buduje najczęściej występująca kruszyna, orlica pospolita, malina, jeżyna, rokiet pospolity.

Na terenach polno-leśnych w granicach miasta występuje zwierzyna dzika m.in. sarna, dzik, lis, zając, z większych kompleksów leśnych zachodzą na teren miasta jeleń szlachetny i łoś.

Można również zaobserwować dużą różnorodność gatunkową ptaków m.in. występującą na terenach miasta kuropatwę, bażanta, łabędzia, sójkę, kilka gatunków dzięcioła (w tym dzięcioła czarnego). W granicę miasta wchodzi częściowo 10 obwodów łowieckich dzierżawionych przez 8 kół łowieckich.

Miasto Częstochowa graniczy powierzchniowo z trzema Nadleśnictwami:

  • od strony wschodniej z Nadleśnictwem Złoty Potok,
  • od strony północnej z Nadleśnictwem Kłobuck,
  • od strony południowo-zachodniej z Nadleśnictwem Herby.


Liga Ochrony Przyrody

pdf drukuj
do góry strony