Dzień Wolności i Solidarności

W 25 rocznicę Porozumień Gdańskich Sejm RP ustanowił 31 sierpnia Dniem Wolności i Solidarności. Święto to jest wyrazem wdzięczności wobec ludzi, którzy mieli odwagę przeciwstawić się państwu komunistycznemu upominając się o prawa do wolności i godnego życia nas wszystkich. Strajki 1980 r, od pierwszych protestów w lipcu na Lubelszczyźnie, po porozumienia w Szczecinie (30 VIII), Gdańsku (31 VIII) i Jastrzębiu (3 IX), umożliwiły powstanie pierwszego na obszarze sowieckiego imperium niezależnego masowego ruchu społecznego – związku „Solidarność”. Był to początek pokojowej rewolucji, przynoszącej Polsce wolność i suwerenność państwową. Dalszym tego efektem stały się pokojowe rewolucje w innych krajach Europy Środkowej i Wschodniej, a w ich efekcie upadek imperium sowieckiego. Doświadczenie „Solidarności” było wyjątkowym doświadczeniem w dziejach świata. Bez przelewu krwi, bez przemocy, dokonano przemian przynoszących ludziom wolność.

 Jak powstawała Solidarność w Częstochowie - wspomnienie Jarosława Kapsy

W szarym pejzażu miasta jaskrawo czerwone napisy głosiły „Naród z Partią”. Rodziło to czasem efekty komiczne – tak jak widok długiej kolejki zmęczonych ludzi czekających na dostawę cukru pod zawieszonym transparentem „Pod przewodnictwem Partii ludziom żyje się dostatniej”.
Taki był krajobraz 1980 roku. Na wybrzeżu trwały strajki, nazywane eufemistycznie „przerwami w pracy”. Telewizja, radio, prasa do znudzenia powtarzały informacje o psujących się z winy strajkujących cytrynach i innych stratach zadanych gospodarce... W ,,Życiu Częstochowy” ludzie określający  siebie jako pracownicy Huty im. Bieruta żalili się, że strajk w Stoczni zagraża produkcji hutniczej. Tekst o tym, autorstwa znanego dziennikarza Janusza P., umieszczono na stronach ogólnopolskich „Życia...”, jako dowód „solidarności” Częstochowy z Partią i Rządem.
Kłamstwo było naturalnym klimatem PRL. Było tak wszechobecne, że już nawet nie raziło. Być może w lipcu lub na początku sierpnia, nikt nie zwróciłby uwagi na kolejny propagandowy tekst „Życia...”...Tekst jednak ukazał się w końcu sierpnia, miesiąca który był już pisany z dużej litery. Po Częstochowie krążyły ulotki z 21 postulatami, wieczorem z większości mieszkań dobiegał charkotliwy, zagłuszany dźwiękiem wiatraka, głos „Wolnej Europy”...  Artykuł P. był kroplą przelewającą czarę. Odebrano go jak splunięcie w oczy... Następnego dnia po publikacji artykułu hutnicy przerwali pracę. Zgromadzeni na zaimprowizowanym wiecu zażądali przeprosin i sprostowania. Dyrekcja chcąc uniknąć strajku ściągnęła do Huty Janusza P.  Ten kajał się z obłudnym uśmieszkiem, pracując solidnie na przydomek „gnida” towarzyszący mu w dalszej karierze prasowej.
Tak zaczęła się historia częstochowskiej „Solidarności”. Nie od strajków o podwyżki, nie od żądań chleba...  Zaczęła się, zgodnie z nazwą, od solidarności z Gdańskiem, zaczęła się w obronie własnej godności, od odrzucenia kłamstwa, od odmowy uczestnictwa w propagandowym cyrku. Uczestnicy wiecu protestujący przeciw kłamstwu – tacy jak Aleksander Przygodziński, Antoni Tajer, Michał Woziwodzki, Benedykt Bilnik -  tworzyli potem niezależny związek, nadawali ton jego działaniom. Nie ugięli się mimo represji, więzień i internowań. Przenieśli przez lata stanu wojennego etos narodzonej w Gdańsku „Solidarności”.
Dziś to już tylko historia.  NSZZ „Solidarność” tworzy nowe pokolenie, dalekie od tradycji Sierpnia. Nie łatwo więc wytłumaczyć czym był 28 lat temu niezależny związek zawodowy. Trudno dziś zrozumieć, że dla ludzi Sierpnia prawo do wolności i godności było czymś znacznie ważniejszym od postulatów wyższej płacy i bezpieczniejszej pracy.

Jarosław Kapsa