Wiadomości ogólne o ochotniczych strażach

Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) funkcjonują jako stowarzyszenia w oparciu o ustawę o stowarzyszeniach, ustawę o ochronie przeciwpożarowej oraz własny statut.

Terenem działania OSP jest miejscowość będąca jej siedzibą, oraz inne tereny wymagające pomocy.

OSP opiera swoją działalność na pracy na pracy społecznej jej członków zwyczajnych (czynnych), wspierających, honorowych.

Najwyższą władzą OSP jest Walne Zebranie Członków OSP, które wybiera spośród członków jednostki Zarząd OSP i Komisję Rewizyjną. Zarząd wybiera ze swego grona prezesa, naczelnika, sekretarza i skarbnika. Zarząd spośród swego grona może także wybrać gospodarza, kronikarza i dwóch zastępców naczelnika. Naczelnik sprawuje funkcję wiceprezesa.
Zarząd wykonuje przede wszystkim zadania wynikające z bieżącej działalności OSP oraz uchwał walnego zebrania, zaciąga w imieniu jednostki zobowiązania finansowe, przyjmuje i skreśla z listy członków OSP.
Komisja Rewizyjna jest organem kontrolnym OSP. Do zakresu jej działania należy w szczególności przeprowadzanie co najmniej raz w roku kontroli całokształtu działalności statutowej OSP, ze szczególnym uwzględnieniem gospodarki finansowej oraz przedstawianie Zarządowi uwag i wniosków dotyczących jego działalności.

OSP może mieć strażnice, plac, urządzenia i sprzęt pożarniczy, meble i inne wyposażenie, własne fundusze. Ponadto może używać sztandaru i godła.

OSP posiada osobowość prawną i wykonuje zadania o charakterze użyteczności publicznej w zakresie ochrony przeciwpożarowej, ratownictwa i bezpieczeństwa powszechnego, a w szczególności gaszenie pożarów, ratownictwo techniczne w głównej mierze na drogach. Druhowie strażacy prowadzą również oznakowanie i zabezpieczanie miejsca prowadzenia akcji ratowniczych, ogólne zabezpieczenie miejsc przy zdarzeniach, ratownictwo na obszarach wodnych, w tym podczas powodzi oraz współpracują z podmiotami zabezpieczającymi lub wspomagającymi działania ratownicze. Siły OSP są pomocne również podczas usuwania skutków śnieżyc - w tym odśnieżaniu ulic i usuwaniu śniegu z dachów budynków użyteczności publicznej. Cześć jednostek OSP włączonych jest do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego.

Do zadań prewencyjnych należy informowanie ludności o istniejących zagrożeniach pożarowych i ekologicznych oraz sposobach ochrony przed nimi, prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom oraz współdziałanie w tym zakresie z innymi instytucjami i stowarzyszeniami.

Istnieje również obszar ratownictwa niezrealizowany przez Państwową Straż Pożarną, a będący w gestii działania OSP. Jest to rozwijanie i upowszechnianie działalności kulturalnej, inicjowanie i organizowanie imprez z zakresu sportów pożarniczych. Analizując zagrożenia i zabezpieczenie gmin, miast, powiatów, nie można zapomnieć i jednostkach OSP, ich sprzęcie do działań gaśniczych, ratownictwa technicznego lub medycznego, gdyż w wielu przypadkach siły ochotnicze zapewniają wystarczające zabezpieczenie i wyjazd jednostek zawodowych nie jest konieczny.